Günler kısaldığında daha az enerjik hissetmek bazı kişilerde görülebilir. Ancak belirgin çökkünlük, ilgisizlik ve işlev kaybının belirli mevsimlerde tekrarlaması mevsimsel örüntülü depresyonla ilişkili olabilir. Her sonbahar yorgunluğu depresyon değildir; kişinin belirtileri ve önceki yıllardaki örüntüsü birlikte ele alınır.
Mevsimsel depresyonun belirtileri
Uzun süren keyifsizlik, daha fazla uyuma, sabah yataktan kalkmakta zorlanma, enerji azalması, sosyal geri çekilme ve bazı kişilerde iştah artışı görülebilir. Belirtiler yalnızca birkaç kötü günden ibaret değildir; günlük işleri, ilişkileri ve çalışma yaşamını etkileyebilir. Bazı kişilerde ise mevsimsel örüntü yaz aylarında ortaya çıkabilir.
Neden mevsimle ilişkili olabilir?
Gün ışığı süresi, biyolojik ritim ve uyku-uyanıklık döngüsündeki değişimlerin rolü araştırılmaktadır. Ancak tek bir hormon ya da vitamin düzeyi herkesin belirtilerini açıklamaz. Tiroid sorunları, anemi ve uyku bozuklukları gibi durumlar benzer yorgunluk yapabilir. Bu yüzden özellikle yeni başlayan veya şiddetlenen belirtilerde kendi kendine teşhis koymamak önemlidir.
Günlük yaşamda hangi adımlar destekleyebilir?
Düzenli kalkış saati, gündüz açık havaya çıkmak, yapılabilir düzeyde fiziksel hareket ve sosyal temas planlamak faydalı olabilir. Küçük ama sürdürülebilir hedefler koymak, tamamen izole olmaya kıyasla daha uygulanabilir olabilir. Işık tedavisi ve diğer tedaviler bazı kişilerde kullanılabilir; göz hastalığı, bipolar bozukluk veya ilaç kullanımı gibi durumlarda profesyonel değerlendirme olmadan başlanmamalıdır.
Ne zaman psikolojik veya psikiyatrik yardım alınmalı?
Belirtiler iki haftayı aşarak belirgin işlev kaybına yol açıyorsa, her yıl aynı dönemde tekrarlıyorsa veya umutsuzluk yoğunlaşıyorsa değerlendirme uygundur. Psikoterapi ve gerektiğinde ilaç tedavisi seçenekleri bulunur. Kendine zarar verme ya da intihar düşünceleri söz konusuysa acil yardım alınmalıdır.
Uzman görüşmesi öncesi kısa kontrol listesi
- Ruh hali ve uyku saatlerini haftalık kaydedin.
- Belirtilerin önceki mevsimlerde tekrar edip etmediğini düşünün.
- İşlev kaybı varsa bunu uzman görüşmesinde net anlatın.
Sık karşılaşılan yanlış inanış
Kış aylarında yorgunluk yaşamak tek başına mevsimsel depresyon tanısı koydurmaz. Tanı için belirti süresi, şiddeti, mevsimsel tekrarı ve işlev kaybı değerlendirilir. Kendi başına ışık tedavisi veya takviye başlamak yerine uygun profesyonel görüş almak daha güvenlidir.
Sık Sorulan Sorular
Mevsimsel depresyon sadece kışın mı görülür?
Hayır. Çoğu kişide sonbahar-kış örüntüsü görülse de farklı mevsimsel örüntüler olabilir.
D vitamini almak tek başına yeterli midir?
Eksiklik varsa değerlendirilir; takviye tek başına depresyon tedavisinin yerine geçmez.
MD Uzaktan Doktor ile görüşmeye hazırlanma
Önceki tetkiklerinizi, düzenli kullandığınız ilaçları ve yakınmalarınızın ne zaman başladığını not ederek uygun uzmanla görüşebilirsiniz. Online görüşme, gerekli olduğunda yüz yüze muayene, görüntüleme veya acil bakımın yerini tutmaz.
Bilgi ve uzman seçenekleri için: mduzaktandoktor.com
Bilimsel kaynak
https://www.nimh.nih.gov/health/publications/seasonal-affective-disorder
Tıbbi not: Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya kişisel tedavi önerisi değildir. Yayından önce alanında yetkin sağlık profesyoneli tarafından gözden geçirilmelidir.
